Główny Szlak Beskidzki – Centrum Turystyki Aktywnej Polskich Karpat

Beneficjent:

Województwo Podkarpackie – Departament Promocji i Turystyki

Partnerzy:

Bieszczadzki Park Narodowy

Gmina Bukowsko

Nadleśnictwo Baligród

Nadleśnictwo Rymanów

Nadleśnictwo Komańcza

Nadleśnictwo Cisna

Opis projektu

Główny Szlak Beskidzki (GSB) to najdłuższy pieszy szlak turystyczny w Polsce, biegnący przez całe Beskidy, a jego część przebiegająca przez województwo podkarpackie ma szczególne znaczenie dla turystyki górskiej. Szlak ten stanowi ważną atrakcję turystyczną, ale niesie ze sobą również pewne wyzwania i problemy, które występują podczas uprawiania turystyki pieszej. Problemy infrastrukturalne na podkarpackim odcinku GSB:

1. Mała ilość schronów przeciwdeszczowych i trudności terenowe (zmienne warunki pogodowe). Brak na tym odcinku schronów przeciwdeszczowych zmusza turystów do przeczekania zmiany warunków pogodowych na otwartym terenie, bez możliwości schronienia przed zimnem i deszczem. Na niektórych odcinkach GSB brak jakiejkolwiek infrastruktury turystycznej w postaci schronów przeciwdeszczowych.
2. Brak/zniszczone oznakowanie terenu – zniszczone tabliczki kierunkowe, wyblakłe znakowanie na drzewach, brak znakowania z powodu wycinki drzew lub wandalizmu, co utrudnia orientację w terenie, szczególnie w mniej uczęszczanych obszarach.
3. Mała liczba obiektów odpoczynku dla turystów (obecna infrastruktura zniszczona pochodząca z lat 70/80-tych) – istniejąca zdegradowana infrastruktura turystyczna wymaga zahamowania pogarszającego się stanu infrastruktury i stworzenia dla turysty miejsca odpoczynku o oczekiwanych standardach i zgodnego z rozwojem turystyki zrównoważonej.

Cele projektu

Głównym celem projektu jest rozwój zrównoważonej turystyki poprzez modernizację i budowę nowej infrastruktury turystycznej, które przyczynią się do poprawy dostępu do szlaku, zachęcą do korzystania przez różne grupy społeczne, wpłyną na rozwój turystyki w regionie a zainicjowana współpraca z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami działającymi w sektorze turystyki przyczyni się do stworzenia pakietów turystycznych mających na celu zaproponowanie turystom nowej oferty pobytowej w regionie.

Cel główny zostanie osiągnięty poprzez realizację celów szczegółowych:

1. Utworzenie Centrum Obsługi Turystów, w celu popularyzacji zrównoważonej turystyki, rozwoju przedsiębiorczości w regionie, wzmocnienia bezpieczeństwa turystów poprzez zainstalowanie odpowiedniego oznakowania szlaku oraz miejsc odpoczynku i umożliwienie łatwego dostępu do informacji o trasach, prognozach pogody, zagrożeniach związanych z warunkami atmosferycznymi.
2. Zabezpieczenie stanu technicznego i przywrócenie estetyki obiektów na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego (Wołosate), jako istotnej części historii i dziedzictwa przyrodniczego i turystycznego Głównego Szlaku Beskidzkiego.
3. Udostępnienie turystom małej infrastruktury turystycznej na GSB, w celu bezpiecznego uprawiania turystyki aktywnej (drogowskazów i tablic informacyjnych, schronów/wiat, ławek, stołów, co będzie miało pozytywny wpływ na rozwój turystyki długoterminowej).
4. Rozwój nowych atrakcji turystycznych – budowa wieży widokowej w Beskidach, zaś stworzenie placu zabaw, ścieżek sensorycznych i narciarskich w Bieszczadach zwiększy atrakcyjność szlaku dla rodzin z dziećmi.
5. Poprawa dostępności turystycznej szlaku dla różnych grup turystów, w tym osób ze specjalnymi potrzebami oraz poprzez udostepnienie infrastruktury, która umożliwi korzystanie ze szlaku przez różne grupy użytkowników (osoby na skiturach, rowerzyści).
6. Zrównoważony rozwój turystyki poprzez stworzenie ścieżek/pętli edukacyjnych/tematycznych, które umożliwią turystom zrozumienie walorów Bieszczadów i Beskidu. Projekt zakłada budowę nowych oraz modernizację/remont istniejącej infrastruktury schronów przeciwdeszczowych, które obecnie nie spełniają już swojej funkcji.
7. Projekt ma strategiczne znaczenie dla społeczno-gospodarczego rozwoju regionu i kraju, co zostało wskazane w Strategii rozwoju województwa-Podkarpackie 2030, w zapisach programu FEP 2021-2027 oraz w dokumentach związanych z rozwojem turystyki aktywnej w woj. podkarpackim.

Grupy docelowe

Projekt został zaprojektowany z myślą o szerokim gronie odbiorców-dzięki swojej różnorodności, odpowiada on na potrzeby osób w różnym wieku, o zróżnicowanym poziomie sprawności fizycznej i zainteresowaniach turystycznych.

Grupy docelowe projektu:

1. Turyści piesi i miłośnicy trekkingu-osoby przemierzające GSB; rodziny z dziećmi wybierające się na jednodniowe lub weekendowe wycieczki; wędrowcy długodystansowi korzystający z infrastruktury noclegowej i odpoczynkowej.
2. Narciarze skiturowi i biegowi – pasjonaci turystyki zimowej; osoby uprawiające skitury jako alternatywę dla zatłoczonych ośrodków narciarskich.
3. Turyści z Polski i zagranicy zainteresowani aktywnym wypoczynkiem w mniej znanych, naturalnych regionach, poszukujący nowych atrakcji w regionie.
4. Szkoły i placówki edukacyjne – uczniowie i nauczyciele realizujący programy przyrodnicze, geograficzne i ekologiczne; młodzież uczestnicząca w zajęciach terenowych, korzystająca np. ze ścieżek sensorycznych.
5. Seniorzy i osoby z ograniczoną mobilnością (część infrastruktury, tj. ścieżki/pętle będzie dostępna również dla osób z mniejszą sprawnością fizyczną).
6. Miłośnicy przyrody i fotografii – osoby odwiedzające wieże widokowe, obserwujące przyrodę i krajobrazy; fotografowie krajobrazowi, przyrodnicy.
7. Organizacje i stowarzyszenia turystyczne (PTTK, grupy nordic walking, kluby górskie, organizatorzy wycieczek, rajdów).

Projekt aktywnej infrastruktury turystycznej GSB uwzględnia potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami, tak aby zapewnić komfort, bezpieczeństwo i możliwość pełnoprawnego uczestnictwa w turystyce przyrodniczej:

1. Osoby z niepełnosprawnością ruchową. Ścieżki sensoryczne/edukacyjne projektowane są jako krótkie odcinki o niewielkim nachyleniu, co umożliwia poruszanie się osób na wózkach inwalidzkich lub z użyciem kul. Miejsca odpoczynku wyposażone zostaną w przestrzenie manewrowe dla wózków oraz ławki z oparciami i podłokietnikami, ułatwiające wstawanie.
2. Osoby z niepełnosprawnością wzroku. Na ścieżkach sensorycznych pojawią się elementy dotykowe i dźwiękowe, np. tablice informacyjne z alfabetem Braille’a, oznaczenia fakturowe nawierzchni czy instalacje dźwiękowe imitujące odgłosy natury. W kluczowych punktach trasy zostaną przewidziane kontrastowe oznakowanie kierunków i przeszkód, co ułatwi orientację osobom słabowidzącym.
3. Osoby starsze. Krótsze, łatwo dostępne trasy oraz miejsca odpoczynku pozwolą na rekreację osób starszych, które chcą spędzać czas na świeżym powietrzu, ale potrzebują częstych przerw i stabilnego podłoża. Ławki z oparciem, zadaszone miejsca oraz czytelne tablice informacyjne zwiększą komfort korzystania z infrastruktury.
4. Rodziny z małymi dziećmi. Ścieżki sensoryczne oraz plac zabaw będą stanowić formę edukacji przyrodniczej, dostosowaną do możliwości percepcyjnych. Interaktywne elementy (np. drewniane gry, panele z fakturami, dźwięki zwierząt) zaangażują dzieci w aktywne poznawanie otoczenia.

Charakterystyka zadań realizowanych w ramach projektu

1. Modernizacja oznakowania na podkarpackim odcinku Głównego Szlaku Beskidzkiego (modernizacja oznakowania przebiegu Głównego Szlaku Beskidzkiego-prace znakarskie; wymiana istniejącego oznakowania i jego uzupełnienie na głównej osi GSB, w tym wymiana słupów, tyczek, map schematycznych, tabliczek i drogowskazów-odcinek od Wołosatego do Magury Wątkowskiej; zaprojektowanie i wytyczenie pętli tematycznych).
2. Infrastruktura dostępności i oznakowanie początku/końca Głównego Szlaku Beskidzkiego (wyposażenie głównego Szlaku Beskidzkiego oraz miejsc odpoczynku turystów na GSB w urządzenia/nadajniki oraz tablice tyflograficzne umożliwiające poruszanie się po szlaku osobom z niepełnosprawnością wzroku; opracowanie opisu merytorycznego ścieżki; opracowanie audiodeskrypcji; nagranie znacznikow; zakup i montaż znaczników dźwiękowych; wykonanie i montaż tablic tyflograficznych).
3. Utworzenie Centrum Obsługi Turysty w Wołosatem (przebudowa, rozbudowa i nadbudowa budynku usługowego restauracji wraz z wyposażeniem obiektu; rozbiórka i budowa budynku handlowo usługowego kasy; rozbiórka i budowa budynku handlowo usługowego sklepu; rozbiórka i budowa wiaty; budowa turystycznej platformy widokowej; utworzenie ścieżki sensorycznej prowadzącej do Zagrody Zachowawczej Konia Huculskiego; budowa placu zabaw dla dzieci; modernizacja parkingu przy Centrum Obsługi Turysty; wyposażenie terenu w stojaki rowerowe (2 szt. sześciostanowiskowych stojaków na rowery); wyposażenie terenu w stację napraw rowerów, w ładowarkę do rowerów elektrycznych (4 miejsca); wyposażenie terenu w stację ładowania samochodów elektrycznych-5 stanowisk-moc 11 kW;  przebudowa i rozbudowa zbiornika wodnego do celów pożarowych).
4. Przygotowanie tras dla narciarstwa biegowego przy Centrum Obsługi Turysty w Wołosatem (wykonanie/wytyczenie pętli tematycznych – trzech ścieżek narciarstwa biegowego o zróżnicowanej długości dostosowanych do korzystania przez osoby ze szczególnymi potrzebami, w tym z niepełnosprawnością wzroku; wykonanie i zamontowanie tablicy informujących o przebiegu pętli tematycznych dostosowanej do potrzeb osób z niepełnosprawnością wzroku; wykonanie i zamontowanie słupków startowych z numerem ścieżki tematycznej).
5. Przygotowanie zaplecza dla narciarstwa biegowego przy Centrum Obsługi Turysty w Wołosatem (zakup pojazdu elektrycznego do tworzenia i utrzymania śladu pod narty biegowe;  zakup 10 kompletów nart skiturowych do prowadzenia działań edukacyjnych na trasach biegowych; zakup 20 kompletów nart biegowych dla turystów; zakup 35 szt. suszarek do butów (elektryczna suszarka do butów z promieniowaniem UV); zakup 1 kompletu stojaków/wieszaków wewnętrznych na narty i buty; zakup 1 zestawu do serwisowania nart (stół serwisowy do nart biegowych oraz skiturowych, imadło do nart biegowych oraz imadło do nart, zestaw do wykończenia ślizgów szczotkami obrotowymi).
6. Wykonanie infrastruktury turystycznej na szlaku GSB na terenie Nadleśnictwa Cisna (budowa schronu przeciwdeszczowego wraz z wyposażeniem w małą infrastrukturę turystyczną (ławki przyścienne, stół); budowa ławek odpoczynkowych z półbala; budowa edukacyjnej tablicy panoramicznej; budowa słupów z drogowskazem).
7. Wykonanie infrastruktury turystycznej na szlaku GSB na terenie Nadleśnictwa Komańcza (budowa 6 schronów przeciwdeszczowych wraz z wyposażeniem w małą infrastrukturę turystyczną (ławki przyścienne, stół); budowa 3 tablic informacyjno-edukacyjnych; budowa słupa z drogowskazem).
8. Wykonanie infrastruktury turystycznej na szlaku GSB na terenie Nadleśnictwa Rymanów (budowa 2 schronów przeciwdeszczowych wraz z wyposażeniem w małą infrastrukturę turystyczną (ławki przyścienne, stół); budowa wiaty turystycznej wraz z infrastrukturą towarzyszącą (piec z płytą żeliwną i grilem, tablica informacyjna, ławostoły, ławki z półbala); budowa tablicy informacyjnej).
9. Wykonanie infrastruktury turystycznej na szlaku GSB na terenie Nadleśnictwa Baligród (remont 2 schronów przeciwdeszczowych wraz z zakupem nowego wyposażenia (ławki przyścienne oraz stół); utwardzenie terenu wraz z zamontowaniem paleniska przy jednym ze schronów; budowa 5 ławek z półbala; utwardzenie wejść na szlaki turystyczne na terenach podmokłych (kruszywo łamane) umożliwiające wjazd służbom ratowniczym).
10. Budowa wieży widokowej i budynku turystycznego na górze Tokarnia wraz z zagospodarowaniem terenu wokół wieży wraz z małą infrastrukturą turystyczną (budowa schronu przeciwdeszczowego, tzw. „chatki traperskiej”;  dostawa solarnej ławki multimedialnej (wyposażona w konsolę multimedialną umożliwiającą użytkownikowi odsłuchanie informacji dotyczących miejsca oraz okolicy); dostawa tablic informacyjno-edukacyjnych; dostawa koszy na śmieci;  dostawa stojaka na rowery (5 stanowisk na rowery); dostawa 4 ławek odpoczynkowych z oparciem;  ogrodzenie i utwardzenie terenu).
11. Promocja Głównego Szlaku Beskidzkiego jako zintegrowanego produktu turystycznego (kampanie wizerunkowe promujące turystykę aktywną, w tym reklama, public relations, promocja sprzedaży) mających na celu wzrost zainteresowania Szlakiem; stworzenie pakietów turystycznych i wprowadzenie ich do oferty touroperatorów); powstanie portalu internetowego/zakładki internetowej wraz z systemami mobilnej komunikacji i promocji z użytkownikami; opracowanie/przygotowanie drukowanych materiałów promocyjnych w języku polskim oraz angielskim związanych z nowym produktem turystycznym (np. ulotki, foldery, mapy, informatory); przygotowanie kompleksowych propozycji wycieczek turystycznych w oparciu o Główny Szlak Beskidzki uwzględniających walory kulturowe, przyrodnicze, historyczne oraz różne typy aktywności np.: rowerowa, górska/piesza dla osób ze szczególnymi potrzebami; otwarcie szlaku po zakończeniu inwestycji połączone z akcją „Odkryj Główny Szlak Beskidzki” tj. cykl promocyjnych wycieczek turystycznych po szlaku dla mieszkańców, gości i turystów przebywających w Karpatach, działania edukacyjne; wykonanie muralu stanowiącego mapę przebiegu GSB wraz z elementami charakterystycznymi, w tym: główne miejscowości/szczyty oraz atrakcje na szlaku  oraz wykonanie „kropki GSB”, tj. wielkiej pinezki informującej o rozpoczęciu lub końcu GSB. Na pinezce zaznaczony zostanie główny przebieg szlaku oraz nazwy terenów przez które przechodzi. Obiekt w formie artystycznej będzie usytuowany przed muralem GSB).

Efekty projektu

1. Długość odnowionych szlaków turystycznych – w ramach projektu pracami zostanie objętych 201 km ścieżek GSB, które zapewnią bezpieczne poruszanie się turyście.
2. Liczba obiektów kulturalnych i turystycznych objętych wsparciem – w ramach projektu powstanie 14 obiektów o charakterze turystycznym.
3. Długość utworzonych szlaków turystycznych – w ramach projektu wytyczone zostaną trzy ścieżki o dł.3,8 km narciarstwa biegowego o różnej długości, dostosowane do osób ze szczególnymi potrzebami.

Wartość projektu: 18 195 936,14 PLN

Wysokość wkładu z Funduszy Europejskich: 12 850 193,43 PLN